İSG Kurumsal Logo

Meslek Hastaları ve Hakları

Mustafa Ağır

Ülkemizin kanayan yaralarından birisidir meslek has­talıkları. Meslek hastalığı, belirli bir meslek ya da sana­yi kolunda çalışanlarda, işin niteliğinden ya da çalışma koşullarından dolayı, bedensel ya da ruhsal bütünlüğün bozulmasıyla ortaya çıkan hastalıkların ortak adı. İş ka­zası ile meslek hastalığı arasındaki temel fark, ilkinde ani bir gelişmeye yol açan bir olay bulunmasına karşılık, ikincisinde sağlığın yavaş ve ilerleyici bir gelişme sonu­cunda bozulmasıdır. Meslek hastalıkları çoğunlukla kronik seyirli hastalıklardır ve uzun süreli etkilenme sonucunda meydana gelir. Bu yüzden meslek hastalığı tanımında bazı mesleklerde çalışıyor olmanın yanı sıra, belirli bir işyerinde uzunca bir süreden beri çalışıyor olma özelliği yer almalıdır.

5510 sayılı kanunun 14'üncü maddesine göre meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğin­den dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir. Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun;

a) Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucula­rı tarafından usulüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi,
b) Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki ça­lışma şartlarını ve buna bağlı tıbbi sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin in­celenmesi sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tes­pit edilmesi zorunludur.

Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklarırnış ise sigortalının bu kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hasta­lığın meydana çıkması arasında bu hastalık için kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Bu durumdaki kişiler, gerekli belgelerle kuruma müracaat edebilirler. Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hasta­lığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu has­talık kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kumlu'nun onayı ile meslek has­talığı sayılabilir.

Meslek hastalığının 4'üncü maddenin birinci fıkra­sının; (a) bendi ile 5'inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildiri­len işveren tarafından, (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından, bu durumun öğre­nildiği günden başlayarak üç işgünü içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile kuruma bildirilmesi zo­runludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya ya­zılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya 4'üncü maddenin birinci fıkra­sının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücü edilir.

Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, kurumun denetim ve kontrol ile yetki­lendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş mü­fettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir. Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, iş kazası ve meslek hastalığı bildir -gesinin şekli ve içeriği, verilme usülü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar, kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. Yö­netmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması husu­sunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yük­sek Sağlık Kurulu'nca karara bağlanır. Meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar ise şöyle:

+ Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük ge­çici iş göremezlik ödeneği verilmesi.
+ Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.
+ İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı­nın hak sahiplerine, gelir bağlarırnası.
+ Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödene­ği verilmesi.
+ Meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi.

Sonuç olarak; ülkemizde Sağlık Bakanlığı tüm Tür - kiye'de, meslek hastalığına 3 adet (biri tam meslek hastalıkları hastanesi gibi çalışmıyor) meslek hastalığı hastanesi ile cevap vermeye çalışıyor. Yine ülkemizde meslek hastalıkları ile uğraş veren sadece 2 toksikoloji uzmanı var. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise ayrı bir alem. Meslek hastalıklarında Sağlık Bakanlığı ile koordinasyon eksiklikleri bir yana meslek hastalarının büyük çoğunluğu, haklarını alabilmek için mahkeme açmak zorunda kalıyor.

Bu koordinasyonun kurulup varsa güven eksikliğinin halledilmesi dileğimizdir.